Test kontrolek przy rozruchu, czyli darmowa diagnostyka
Po przekręceniu kluczyka wszystkie kontrolki ostrzegawcze zapalają się na chwilę i gasną po uruchomieniu silnika. To test sprawności samych kontrolek, wymagany przepisami homologacyjnymi. Warto go świadomie obejrzeć, bo wynika z niego prosty wniosek.
Kontrolka, która przy rozruchu w ogóle się nie zapala, jest podejrzana tak samo jak ta, która świeci się cały czas. Wyjęta żarówka albo wylutowana dioda to najstarszy sposób ukrywania usterki poduszek powietrznych czy ABS przy sprzedaży auta. Przy oglądaniu używanego samochodu przekręć zapłon bez uruchamiania silnika i sprawdź, czy deska „zaświeciła się cała”.
Kontrolki czerwone: zatrzymaj się
Ciśnienie oleju, symbol olejarki
Najgroźniejsza kontrolka w całym aucie. Oznacza spadek ciśnienia oleju, a nie jego poziomu. Silnik pozbawiony smarowania niszczy się w ciągu kilkudziesięciu sekund, a naprawa to zwykle koszt przewyższający wartość starszego samochodu.
Co zrobić: natychmiast zjedź na pobocze i zgaś silnik. Nie „dojedź do domu”, nie „jeszcze dwa kilometry”. Po ostygnięciu sprawdź poziom oleju bagnetem. Jeśli jest za niski, dolej i obserwuj, czy kontrolka zgaśnie po uruchomieniu. Jeśli poziom jest prawidłowy, a kontrolka nadal się pali, auto jedzie na lawecie.
Temperatura płynu chłodzącego, symbol termometru w cieczy
Silnik się przegrzewa. Dalsza jazda grozi zatarciem lub uszkodzeniem uszczelki pod głowicą, co jest jedną z droższych napraw.
Co zrobić: zjedź, zgaś silnik, otwórz maskę i odczekaj co najmniej dwadzieścia minut. Nigdy nie odkręcaj korka chłodnicy przy gorącym silniku, bo pod korkiem panuje ciśnienie, a wyrzucony płyn ma temperaturę powyżej stu stopni i powoduje ciężkie oparzenia.
Ładowanie akumulatora, symbol prostokątnej baterii
Alternator przestał ładować. Auto jedzie na resztkach akumulatora, zwykle od kilkunastu minut do godziny, a potem gaśnie, często w najgorszym możliwym miejscu.
Co zrobić: wyłącz wszystko, co niepotrzebne, czyli klimatyzację, ogrzewanie szyby, radio i dodatkowe światła, i jedź najkrótszą drogą do warsztatu albo do domu. Nie gaś silnika po drodze, bo możesz go nie uruchomić ponownie.
Układ hamulcowy, wykrzyknik w okręgu
Przy zwolnionym hamulcu ręcznym oznacza zbyt niski poziom płynu hamulcowego albo usterkę układu. Sprawdź najpierw, czy hamulec ręczny jest opuszczony. Jeśli tak, a kontrolka się pali, dalsza jazda wchodzi w grę tylko wtedy, gdy pedał zachowuje się normalnie, powoli i do najbliższego warsztatu. Miękki lub zapadający się pedał oznacza koniec jazdy.
Poduszki powietrzne i układ kierowniczy
Obie oznaczają, że układ odpowiadający za bezpieczeństwo zgłosił usterkę. Auto zwykle jedzie normalnie, dlatego te kontrolki bywają ignorowane miesiącami. Przy poduszkach ryzyko jest ukryte: system może nie zadziałać przy zderzeniu albo, w rzadszych przypadkach, zadziałać bez powodu. Przy wspomaganiu kierownicy możesz stracić wspomaganie w ruchu, co przy manewrze parkingowym jest kłopotem, a przy wyprzedzaniu bywa groźne.
Kontrolki żółte: sprawdź w najbliższym czasie
Check engine, symbol sylwetki silnika
Najbardziej niejednoznaczna kontrolka na desce. Może oznaczać drobiazg w rodzaju nieszczelnie zakręconego korka wlewu paliwa albo poważny problem z układem wtryskowym.
Odczyt błędu kosztuje w warsztacie kilkadziesiąt złotych i jest jedynym sposobem, żeby dowiedzieć się, co naprawdę się stało. Zgaszenie kontrolki bez usunięcia przyczyny nie rozwiązuje niczego, bo wróci po kilku cyklach jazdy. Sam kod błędu nie jest też diagnozą: mówi, który parametr wyszedł poza normę, a nie który element wymienić.
ABS
Układ zapobiegający blokowaniu kół przestał działać. Hamulce działają normalnie, ale przy gwałtownym hamowaniu koła mogą się zablokować i stracisz możliwość kierowania. Jedź spokojnie, zachowaj większy odstęp i umów wizytę. Jeśli razem z ABS świeci się kontrolka układu hamulcowego, traktuj to jak sytuację czerwoną.
Kontrola trakcji i ESP
Tu warto odróżnić dwie rzeczy. Kontrolka, która mruga krótko podczas jazdy po śliskiej nawierzchni, informuje, że system właśnie pracuje i wszystko jest w porządku. Kontrolka świecąca się światłem ciągłym oznacza, że system został wyłączony albo zgłosił usterkę, a auto straciło elektroniczną siatkę bezpieczeństwa przy poślizgu.
Ciśnienie w oponach
Sprawdź ciśnienie na najbliższej stacji. Zbyt niskie zwiększa spalanie, przyspiesza zużycie opon i wydłuża drogę hamowania. Kontrolka potrafi też zapalić się po dużej zmianie temperatury, bez realnej nieszczelności: przy spadku o 10 stopni ciśnienie spada o około 0,1 bara, dlatego pierwsze chłodne noce jesienią zapalają ją w całym mieście.
Filtr cząstek stałych (DPF)
W dieslach oznacza, że filtr zapełnił się sadzą i wymaga wypalenia. Najczęstsza przyczyna to wyłącznie krótkie trasy miejskie, na których układ nie zdąża się rozgrzać. Zwykle wystarczy przejechać kilkanaście kilometrów drogą szybkiego ruchu ze stałą prędkością, bez gaszenia silnika. Ignorowana kontrolka kończy się kosztowną wymianą filtra.
Czego nie robić
- Nie zaklejaj kontrolki taśmą. Brzmi absurdalnie, a zdarza się częściej, niż można przypuszczać.
- Nie kasuj błędu bez usunięcia przyczyny, zwłaszcza przed sprzedażą auta. To może zostać uznane za zatajenie wady.
- Nie zakładaj, że skoro auto jedzie, to wszystko jest w porządku. Większość poważnych awarii zaczyna się od kontrolki, którą ktoś zignorował.
- Nie dolewaj czystej wody do układu chłodzenia „na chwilę” w zimie. Rozsadzi chłodnicę przy pierwszym mrozie.
- Nie diagnozuj wyłącznie po kodzie błędu z taniego czytnika. Kod wskazuje objaw, nie przyczynę.
Co trzymać w aucie
Instrukcja obsługi w schowku rozwiązuje większość wątpliwości, bo symbole różnią się między markami. Poza tym warto mieć litr oleju zgodnego ze specyfikacją silnika i, przy starszym aucie, pięć litrów gotowego płynu chłodzącego. To kilkadziesiąt złotych, które ratują silnik wart kilka tysięcy.