Pięć objawów, których nie wolno zignorować
Piszczenie przy hamowaniu
Większość klocków ma metalowy czujnik zużycia, czyli cienką blaszkę, która po starciu okładziny zaczyna trzeć o tarczę. Efektem jest wysoki, metaliczny pisk, słyszalny zwłaszcza przy lekkim hamowaniu. To nie jest usterka, tylko celowo wbudowane ostrzeżenie. Od chwili, gdy je usłyszysz, masz zwykle kilkaset kilometrów zapasu.
W nowszych autach zamiast blaszki bywa czujnik elektroniczny, który zamiast dźwięku zapala kontrolkę na desce. Brak pisku nie oznacza więc, że klocki są dobre, bo auto może po prostu ostrzegać inaczej.
Zgrzytanie i chrobotanie
Głęboki, szorstki dźwięk metalu o metal oznacza, że okładzina jest całkowicie starta i płytka nośna klocka trze bezpośrednio o tarczę. To stan awaryjny. Każdy kolejny kilometr niszczy tarczę, a koszt naprawy rośnie kilkukrotnie, bo zamiast samych klocków trzeba wymienić też tarcze. Skuteczność hamowania jest w tym momencie wyraźnie obniżona.
Dłuższa droga hamowania
Objaw podstępny, bo narasta powoli i kierowca przyzwyczaja się do zmiany. Jeśli zauważasz, że musisz mocniej naciskać pedał, żeby uzyskać ten sam efekt, albo auto zatrzymuje się dalej niż zwykle w znanych ci miejscach, sprawdź hamulce, nawet gdy nic nie piszczy.
Wibracje i pulsowanie pedału
Drganie pedału podczas hamowania zwykle nie oznacza samych klocków, tylko wypaczone albo nierówno zużyte tarcze. Przyczyną bywa przegrzanie, na przykład długi zjazd z góry na hamulcu, albo polanie rozgrzanych tarcz zimną wodą. Klocki i tarcze wymienia się wtedy razem.
Auto ściąga podczas hamowania
Gdy przy hamowaniu pojazd skręca w jedną stronę, najczęściej zaciął się zacisk po stronie przeciwnej i klocek nie dociska się równomiernie. To usterka do usunięcia od razu, bo przy gwałtownym hamowaniu potrafi wyprowadzić auto z toru jazdy.
Jak sprawdzić klocki samodzielnie
Do wstępnej oceny nie potrzeba podnośnika ani narzędzi. W większości aut z felgami aluminiowymi klocek widać przez szprychy.
- 1Ustaw auto na płaskim podłożu, zaciągnij hamulec ręczny, wyłącz silnik.
- 2Skręć koła maksymalnie w jedną stronę, co odsłoni zacisk przedniego koła.
- 3Zajrzyj przez szprychy felgi. Zobaczysz tarczę, a na niej zacisk obejmujący ją z dwóch stron.
- 4Oceń grubość ciemnej warstwy okładziny przylegającej do tarczy. Nowy klocek ma jej zwykle 10–12 mm, wymiana należy się przy około 3 mm, czyli grubości dwóch złączonych monet jednogroszowych.
- 5Powtórz dla drugiej strony. Klocki zużywają się nierównomiernie i to właśnie różnica między stronami bywa pierwszym sygnałem problemu.
Nie myl okładziny z płytką nośną. Metalowa płytka pod okładziną ma własną grubość i zostaje na klocku do końca; liczy się wyłącznie ciemna warstwa cierna, która przylega do tarczy.
Tylne klocki są trudniejsze do obejrzenia, a przy bębnach hamulcowych nie da się ich sprawdzić w ten sposób w ogóle. Jeśli masz wątpliwości, poproś o sprawdzenie przy najbliższej wymianie oleju, bo to kwestia kilku minut.
Co jeszcze warto wiedzieć o hamulcach
Klocki wymienia się parami na osi
Zawsze obie strony jednocześnie, nawet jeśli jedna wygląda lepiej. Różna grubość okładzin oznacza różną siłę hamowania po obu stronach auta.
Przód zużywa się szybciej
Podczas hamowania masa pojazdu przenosi się do przodu, więc przednie klocki wykonują 60–80% pracy. Typowo wymienia się je dwa razy częściej niż tylne.
Styl jazdy zmienia trwałość dwukrotnie
Jazda miejska z częstym hamowaniem skraca żywotność klocków nawet o połowę w porównaniu z trasą. Płynne zwalnianie silnikiem i wcześniejsze przewidywanie sytuacji na drodze to najprostszy sposób, żeby wydłużyć ich życie, a przy okazji ograniczyć pył hamulcowy, który jest dziś jednym z głównych źródeł cząstek stałych z transportu w miastach.
Auto, które stoi, też niszczy hamulce
Przy długich postojach na tarczach osadza się korozja, a klocek potrafi przywrzeć do tarczy. Po kilku tygodniach nieużywania pierwsze hamowania bywają szarpane i hałaśliwe. Jeśli po kilkunastu spokojnych hamowaniach objaw nie znika, tarcza jest już wyżarta i wymaga oceny.
Płyn hamulcowy ma swój termin
Płyn chłonie wilgoć z powietrza, przez co obniża się jego temperatura wrzenia. Przegrzany, nasycony wodą płyn potrafi „zagotować się” podczas długiego zjazdu i pedał wpada wtedy pod podłogę. Producenci zalecają wymianę zwykle co dwa lata, niezależnie od przebiegu, a stan płynu sprawdza się prostym testerem w czasie krótszym niż minuta.
Nowe klocki trzeba dotrzeć
Przez pierwsze 200–300 kilometrów po wymianie unikaj gwałtownego hamowania z dużych prędkości. Okładzina musi równomiernie dopasować się do tarczy; hamowanie „na zimno i na całość” od pierwszego dnia potrafi wypalić na tarczy nierówną warstwę materiału, co później czuć jako pulsowanie pedału.
Czy da się wymienić klocki samodzielnie
Technicznie to jedna z prostszych napraw, ale hamulce odpowiadają bezpośrednio za bezpieczeństwo. Błąd przy montażu, czyli źle osadzony klocek, nieodpowietrzony układ albo niedokręcony zacisk, nie daje o sobie znać od razu, tylko przy pierwszym gwałtownym hamowaniu. Jeśli nie masz doświadczenia i odpowiednich narzędzi, to nie jest miejsce na naukę.
W wielu nowszych autach z elektrycznym hamulcem postojowym dochodzi dodatkowy warunek: tylny zacisk trzeba wprowadzić w tryb serwisowy komputerem diagnostycznym. Próba cofnięcia tłoczka na siłę kończy się zniszczeniem siłownika, a to koszt wielokrotnie wyższy niż sama wymiana klocków.
Kiedy jechać do warsztatu natychmiast
- Słyszysz zgrzytanie metalu o metal.
- Pedał opada bliżej podłogi niż zwykle albo jest miękki i gąbczasty.
- Auto wyraźnie ściąga w bok podczas hamowania.
- Zapaliła się kontrolka układu hamulcowego.
- Pod kołem albo na feldze widzisz ślady wycieku płynu.
- Czujesz ostry zapach spalenizny po zjeździe z góry, a hamulce reagują słabiej.